Nijkamp Pluimvee

Blockchain op de boerderij

Pluimveebedrijf Nijkamp uit Raalte heeft met behulp van het INTERREG-programma Blockstart onderzocht of blockchaintechnologie een oplossing kan zijn voor betrouwbare data in de pluimveeketen. Studenten Logistiek van Hogeschool Rotterdam hielpen hem hierbij.

Robert Nijkamp is met zijn bedrijf gevestigd in Raalte: “Wij zijn een agrarisch bedrijf met scharrelvleeskuikens. We richten ons op het grootbrengen van kuikens tot ze groot genoeg zijn om als vlees de supermarkt in te gaan.” Nijkamp is een moderne boer die vooroploopt als het om data in zijn bedrijf gaat, maar daarbij loopt hij wel tegen drempels aan: “Binnen ons bedrijf is er al heel veel geautomatiseerd, maar binnen de keten van partijen waarmee we samenwerken moet ik soms wel tien keer dezelfde gegevens invoeren in een portal of in een app. Terwijl eigenlijk alles al vast ligt.” Een grote ergernis voor Nijkamp: “Het gaat daarbij om data-uitwisseling tussen slachterijen, retail, leveranciers, enzovoorts. Nu zijn het nog teveel eilandjes van data; daar wil ik verandering in aanbrengen.”

De data die over kippen wordt bijgehouden varieert van gezondheidsdata, zoals de verplichte salmonellacontrole, tot praktische vragen, zoals welk voer hebben ze gehad. Verschillende afnemers hebben daarvoor verschillende eisen. Een boel papierwerk dus, terwijl je dat het liefst een keer centraal vastlegt. Zo kwam Nijkamp uit bij blockchaintechnologie en dus bij Blockstart: “Daarbij was de vraag voor welke zaken zou het van belang kunnen zijn om blockchain als een soort beveiliging, als een waarheidskeurmerk, aan data toe te voegen. Met Windesheim en de Hogeschool van Rotterdam maken we een eerste inventarisatie welk deel van data daar geschikt voor is. Van daaruit willen we kijken hoe we dat gaan implementeren.”

Haalbaarheidsstudie

Klara Paardenkooper, onderzoeker en docent bij de Hogeschool Rotterdam begeleidde de studenten bij hun onderzoek: “Het idee van blockchain is in dit geval dat data niet ingetypt hoeven te worden, maar dat het van sensoren komt. Daarmee voorkom je menselijke fouten. Om een voorbeeld te noemen, Nijkamp heeft een Beter Leven-keurmerk – daarvoor komt de inspectie een à twee keer per jaar langs. Als je de leefomstandigheden van kippen met versleutelde data kan garanderen, is er minder controle nodig. De belangrijkste eigenschap van blockchaintechnologie is dat het zorgt dat verschillende partijen elkaar gaan vertrouwen.”

“Onze studenten hebben een logistiek onderzoek verricht: Daarbij maak je een tekening van de keten, onderzoek waar de knelpunten zitten en probeer je ze op te lossen. Ze hebben haalbaarheidsstudie uitgevoerd waarbij we hebben gekeken welk instrument het best bij welk probleem past.”

Voor Paardenkoper en de studenten die de minor Innovatieve ICT volgen was het een inspirerende case: “We bevinden ons als Hogeschool tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven. Wat dat betreft is dit een prachtig voorbeeld, het gaat echt voor de studenten leven.”

Voedselveiligheid

Nijkamp verwacht dat blockchain geschikt zal zijn voor het vastleggen van data rondom voedselveiligheid: “Zoals de herkomst van de dieren, dat is voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit van groot belang. Daarnaast kunnen we mogelijk onderdelen van salmonellacontrole, zoals de laboratoriumuitslagen, versleutelen met blockchain.”

Dat de blockchain een positieve bijdrage kan leveren aan voedselveiligheid blijkt ook uit het onderzoek, vertelt Paardenkoper: “Ze ontwikkelden een ‘zero-proof knowledge’ toepassing voor salmonella. Daarbij kan worden bewezen of er wel of niet salmonella aanwezig is in de keten, zonder aan te geven waar het precies zich bevindt. Daarmee is aan te tonen dat de keten veilig is. Dat versterkt de positie van de boeren in de keten en vergroot het vertrouwen in de kwaliteit van vlees.”

Blik over de grens

Nijkamp kijkt bij zijn innovatiedrang ook over de grens: “Ik heb gezien wat pluimveebedrijven in China en Thailand doen. Die kunnen door hun schaal makkelijker innoveren. Nederlandse bedrijven zijn daar te klein voor en moeten samenwerken.” Mede daarom richtte Nijkamp de stichting Boer en Data op, voor een landelijke bundeling van data-initiatieven.

In Nederland wordt er overigens volgens Nijkamp niet veel gesjoemeld met de data van kippen. Dat komt mede door een groot opgezet controlesysteem. “Ik word meerdere keren per jaar onaangekondigd gecontroleerd, dierenartsen worden gecontroleerd, ik moet allerlei gegevens aanleveren. Dat is best een kostbaar systeem. Als blockchain daar iets in kan betekenen, dan zou dat veel geld kunnen schelen.”

Blockstart

Het Europese project Blockstart helpt mkb-bedrijven hun concurrentiepositie te versterken door het gebruik van blockchain-technologie. Het INTERREG-project biedt gratis een trainingsprogramma ter waarde van maximaal 7,500 euro aan. In het hele programma zijn 60 van deze trainingen beschikbaar. Het programma richt zich op bedrijven die actief zijn in de gezondheidszorg, logistiek en agrofood.

Blockstart is een project binnen het INTERREG-programma Noordwest-Europa. INTERREG-programma Noordwest-Europa valt onder het Europese Cohesiebeleid en wordt gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). De provincies Gelderland en Overijssel zijn medefinancier van het project. Blockstart heeft een looptijd van 3,5 jaar en heeft een totaal budget van vijf miljoen euro tot zijn beschikking. Een compleet overzicht van alle (Europese) partners is te vinden op de website van INTERREG North-West Europe.